Als de regenton in de zomer steeds vaker leeg staat

VEGHEL | Achter veel woningen in en rond Veghel kleurt het gazon in een droge juli-week strogeel, terwijl de regenton naast het schuurtje al wekenlang leeg staat. Het is het terugkerende beeld geworden van een zomer die lang droog blijft.

Terwijl de tuinslang vaker wordt aangesloten, piekt in dezelfde periode de vraag naar drinkwater. Het water dat in het voorjaar viel, is dan allang via de regenpijp weggestroomd. Precies dat verschil tussen overvloed in het natte seizoen en tekort in de zomer brengt tuinbezitters ertoe anders naar hun eigen perceel te kijken.

Als de watermeter doortikt

Een tuin die kurkdroog staat, vraagt om water, en dat komt in veel huishoudens rechtstreeks uit de kraan. In warme weken loopt het verbruik daardoor op, zeker wanneer een sproeier het gazon groen probeert te houden, met een hogere waterrekening als gevolg. De kosten zijn nog het minst ingewikkelde deel van het verhaal.

Bij aanhoudende droogte kan een waterschap namelijk een onttrekkingsverbod instellen, waardoor het oppompen van water uit sloot of beek tijdelijk niet is toegestaan. Of en wanneer zo’n verbod geldt, verschilt per gebied en per jaar; het waterschap maakt dat zelf bekend. Voor wie de tuin wil bewateren tijdens droogte, valt daarmee een bron soms zonder aankondiging weg.

Wat in het voorjaar wegstroomt

De oplossing ligt grotendeels in het seizoen dat aan de droogte voorafgaat. In het voor- en najaar valt er in Nederland doorgaans genoeg neerslag, maar op een verhard perceel schiet die in enkele minuten van het dak, over de tegels en de kolk in. Wat blijft hangen in de bodem, is beperkt.

De vraag hoe een gemeente op tijd inspeelt op terugkerende seizoensdrukte speelde in Meierijstad onlangs ook in de lokale politiek, rond een oproep om op tijd na te denken over de jaarwisseling, een heel ander dossier met dezelfde onderliggende vraag. Ook bij water geldt dat vooruit plannen goedkoper uitpakt dan achteraf repareren, en dat begint bij het vasthouden van neerslag zolang die er is.

Van dakgoot naar gieter

Het opvangen begint bij de regenpijp. Die wordt afgetapt en naar een ton of buffer geleid, die in droge weken de gieter of de druppelslang voedt. Het aanbod loopt sterk uiteen in maat, van een smal model voor een klein terras tot een ton van ruim tweehonderd liter; welke regenton aanbieding past, hangt vooral af van de dakoppervlakte en de omvang van de beplanting.

Een enkele border komt een eind met een bescheiden ton, terwijl een grotere achtertuin met borders en moestuin baat heeft bij meer buffervolume of gekoppelde vaten. Ook de plek telt: een ton dicht bij de meest dorstige borders scheelt later sjouwen met de gieter. Een overloop naar een plantvak voorkomt dat een volle ton bij een stevige bui alsnog de riolering voedt.

Meer dan een vat aan de muur

De ton is zelden het eindstation. Zulke opvang past in een bredere verschuiving naar groener tuinieren, waarbij opgevangen water in droge periodes gedoseerd aan de beplanting wordt gegeven. Naast de tonnen zelf gaat het dan om verdeelsystemen, filters en slangen die het water tot bij de wortels brengen.

Zuinig omgaan met wat uit de kraan komt hoort daar net zo goed bij. Milieu Centraal verzamelt praktische adviezen voor de tuin, van bodembedekking die vocht vasthoudt tot beplanting die tegen droogte kan. Zo wordt er in de tuin meer leidingwater bespaard dan met opvang alleen.

Wat nu al kan

De grootste winst ontstaat waar opvang en zuinig gebruik elkaar aanvullen. Een tuin met veel open grond en beplanting neemt neerslag beter op dan een volledig betegeld terras, en houdt het vocht langer vast. Een laag houtsnippers of mulch op de borders remt bovendien de verdamping en verlengt zo het effect van elke bui. Ontharden en opvangen versterken elkaar op die manier.

In verschillende gemeenten en waterschappen lopen stimuleringsregelingen voor het afkoppelen van de regenpijp of het plaatsen van een opvangvat. De voorwaarden en eventuele vergoedingen verschillen per gebied, dus een blik op de site van de eigen gemeente of het waterschap maakt duidelijk wat er lokaal mogelijk is.

Wie voor de volgende droge zomer alvast een ton aansluit, de regenpijp aftakt en een overloop naar de border legt, heeft bij de eerste hete week al een buffer klaarstaan. Een kraantje onderin en een gieter of slang maken het gedoseerd water geven daarna een kwestie van minuten. Het meeste werk gebeurt in het natte seizoen, ruim voordat de watermeter weer gaat doortikken.