Wandelen door eeuwen historie in de Kloostertuin: ‘Zusters gaven leiding aan een soort multinational’
Algemeen 618 keer gelezenAls je iets over de historie van Veghel wil weten, kom je al snel terecht bij iemand als Bernard Vissers. De Veghelaar beschikt over een schijnbaar onbegrensde kennis van het dorp. Sinds kort verzorgt hij rondleidingen door de onlangs geopende Kloostertuin. Stadskrant Veghel wandelde een rondje met hem mee.
Sinds de overdracht aan de Veghelse gemeenschap op 29 mei is de Kloostertuin dagelijks tussen 08.00 en 20.00 uur vrij toegankelijk. Om meer bekendheid te geven aan deze bijzondere plek verzorgt Bernard Vissers sinds kort rondleidingen door de tuin.
Imposante platanen
De Kloostertuin is via meerdere ingangen te bereiken. Vissers begint zijn rondleiding bij de poort aan de Deken van Miertstraat. Het miezert een beetje. Al snel zoekt hij beschutting onder een van de imposante platanen. Onder zijn arm draagt hij een map vol oude foto’s, tekeningen en achtergrondinformatie. “Dat we vandaag door deze tuin kunnen wandelen, hebben we te danken aan de Zusters Franciscanessen,” vertelt Vissers. Al waren zij niet de eerste Zusters die zich in Veghel vestigden. “De Zusters van de Choorstraat uit Den Bosch hadden hier een kleine dependance. Ze gaven onderwijs en zorgden voor zieken en ouderen.” Volgens Vissers zag Deken Van Miert de meerwaarde daarvan en vroeg hij de Zusters of zij een groter klooster in Veghel wilden stichten. Daar hadden zij wel oren naar.
Bernard Vissers.
Bij de realisatie van het klooster kreeg Deken Van Miert hulp van mevrouw Draper, een rijke, kinderloze weduwe van een Groningse graanhandelaar. “In die tijd schonken vermogende mensen hun geld vaak aan kloosters. Dat waren de goede doelen van die tijd. Zo kon men via de kloosters een bijdrage leveren aan hulp aan zwakkeren in de samenleving, Sociale voorzieningen vanuit de overheid waren er nauwelijks. Er zat ook een beetje eigenbelang achter,” vertelt Vissers. “Mevrouw Draper wilde op haar oude dag goed verzorgd worden. Door haar schenking verzekerde ze zichzelf van een kamer en verzorging in het nieuwe klooster.”
Zusters vertrekken
Ondertussen kreeg Deken Van Miert steeds meer noten op zijn zang. Hij wilde meer Zusters naar Veghel halen, maar daar dachten ze in Den Bosch anders over. De moeder-overste besloot alle Zusters van de Choorstraat terug te halen naar de provinciehoofdstad. Veghel bleef daardoor achter met een prachtig klooster, maar zonder Zusters. Daar moest verandering in komen, vond Deken Van Miert. Hij wist zijn nichtje Koosje van Miert en twee andere meisjes, Maria van Hoof en Maria de Rooij, ervan te overtuigen om in het klooster te treden. “Normaal gesproken volgden aspirant-zusters een opleiding van bijna negen jaar in Roosendaal, maar zoveel tijd was er niet,” vertelt Vissers. “Er werd daarom een uitzondering gemaakt. De drie vrouwen kregen een spoedopleiding en keerden na een jaar terug naar Veghel om als Zusters hun intrek te nemen in het gloednieuwe moederhuis.”
De imposante platanen.
Terwijl Vissers een stukje verder loopt en onderweg regelmatig onder een boom schuilt voor de regen, vertelt hij dat het nieuwe klooster binnen de kortste keren meerdere jonge vrouwen aantrok. “Meisjes konden in het klooster dingen doen die in het gewone leven niet mogelijk waren. Ze konden een opleiding volgen, zieken verzorgen of onderwijs geven”, legt Vissers uit. “Als je kijkt wat de Zusters in een mannenmaatschappij voor elkaar hebben gekregen, is dat echt ongelofelijk. Vrouwen mochten eigenlijk niks, maar de Zusters gaven uiteindelijk leiding aan een soort van multinational. Vanuit Veghel werden ongeveer 35 vestigingen in Nederland aangestuurd. Daarnaast waren ze actief in Kenia, Indonesië, de Filipijnen en Tanzania.” De Zusters deden dit allemaal zonder winstoogmerk. Er werd geen winst gemaakt en de vrouwen leidden een heel sober bestaan.
Zelfvoorzienend
Nadat Vissers zijn zelfbedachte theorie over de scheefgroeiende platanen uit de doeken heeft gedaan en uitleg heeft gegeven over de begraafplaats, is de regen inmiddels verdwenen. Hij loopt verder de tuin in.
Ook het kerkhof is te bezoeken.
De Kloostertuin was vroeger vele malen groter dan nu. Het oude ziekenhuisterrein, de Vijverwijk, de vijver bij het Zwijsen College en het oude schoolgebouw maakten allemaal onderdeel uit van het grondebied van het klooster. “Het klooster stond op een iets hoger gelegen zandrug. De tuin moest daarom worden opgehoogd. Dat gebeurde met zand en grond uit de gegraven vijver bij het Zwijsen College (Moeders Gat - red.), uit de gracht en uit het vijvertje in de Kloostertuin zelf.” De Zusters gebruikten de gronden waar nu de Vijverwijk ligt, voor het houden van vee en het telen van aardappels. De tuin binnen de gracht was vooral voor het telen van groenten en fruit en als recreatieplek. Hiermee waren ze grotendeels zelfvoorzienend.
Labyrint
Wanneer je door de Kloostertuin wandelt, kom je vanzelf uit bij het nieuw aangelegde labyrint. Deze door Floris Alkemade ontworpen plek bevat tien opvallende tegels met daarop de door de Zusters Franciscanessen bedachte grondwoorden. “De grondwoorden zijn pas recent ontstaan. Ze leefden al langer in gedachten, maar waren nooit concreet opgeschreven”, vertelt Vissers. Bij iedere tegel hoort een verhaal. Tijdens zijn rondleidingen kiest Vissers meestal een aantal grondwoorden uit om verder toe te lichten. “Zoals Bid en Werk. Alleen bidden is niet voldoende, er moet ook gewerkt worden. Zo werd er gewerkt in het ziekenhuis, op school en in deze tuin.” Ook bij de verschillende beelden in de tuin weet Vissers, wanneer daar behoefte aan is, een passend verhaal te vertellen. Zoals bij het tegelreliëf van Franciscus van Assisi, wiens leven een bron van inspiratie was voor de zusters Franciscanessen. Een boeiend persoon die nog steeds tot de verbeelding spreekt door zijn radicale denkbeelden.
Het tegelreliëf van Franciscus van Assisi.
De rondleiding loopt ten einde. Volgens Vissers is het goed dat de Kloostertuin eindelijk echt toegankelijk is voor publiek. “Het is een prachtige plek vol historie, cultuur en religie. Een groen hart in het centrum van Veghel. Laten we hopen dat er geen misbruik wordt gemaakt van de gastvrijheid”, besluit de Veghelaar.
De Kloostertuin heeft vaste openingstijden.
Op 9 augustus, 23 augustus, 6 september en 27 september verzorgt Vissers opnieuw rondleidingen door de Kloostertuin. Aanmelden is niet nodig. De rondleidingen starten telkens om 11.00 uur en duren ongeveer een uur.
