Het aangrijpende verhaal van Nanneke Tiel: ‘Overleven is leven geworden’

VEGHEL | Op tweejarige leeftijd probeerde de moeder van Nanneke Tiel (71) haar te doden met een kussen. Heel haar leven lang heeft ze hier last van gehad. Tiel beschrijft in haar boek ‘Schuld en Schaamte’ de jarenlange strijd die ze voerde met haar innerlijke ik.

“Het gaat nu goed met me. Overleven is leven geworden”, zegt Tiel geruststellend. Maar om tot leven te komen heeft ze een lange en hobbelige weg afgelegd. Het heeft haar jaren gekost. Op tweejarige leeftijd probeerde Nannekes moeder haar in een vlaag van verstandsverbijstering te doden met een kussen. “Mijn moeder was schizofreen en is later ook opgenomen. Ik was twee jaar dus heb dat toen niet bewust meegemaakt. Maar het trauma heeft al die jaren in mijn lichaam gezeten.”
Tiel is geboren in Amsterdam en opgegroeid in Apeldoorn. Toen ze acht jaar oud was, vertelde haar tweede moeder wat haar was overkomen. “Dan schrik je natuurlijk enorm en later viel de puzzel in elkaar. Deze gebeurtenis is de aanleiding geweest tot alle ellende”, vertelt Tiel. De band met haar tweede moeder was slecht. “Ze vond mij niet leuk en straalde geen enkele vorm van liefde uit. Het was een onzekere vrouw met weinig empathisch vermogen. Als kind voel je dat.” Het maakte de situatie er niet beter op. Tiel vervolgt: “Mijn jeugd was op z’n zachtst gezegd erg moeilijk. Ik ben existentieel getraumatiseerd en emotioneel verwaarloosd. Door mijn trauma zaten er veel negatieve emoties vast in mijn lichaam, waardoor ik veel klachten had.” Emoties van anderen voelde Tiel heel goed, maar ze kon er niet adequaat mee omgaan. “Ik ging de emoties van anderen als het ware oplossen. Ik nam de pijn van anderen op mijn bord en ontwikkelde geen eigen identiteit.”

‘Niet lullen, maar poetsen’
Binnen Tiels familie werd überhaupt niet gesproken over emoties. “Niet lullen, maar poetsen. Dat was het credo. Ik heb nooit om hulp gevraagd, dat was not done. Uiteindelijk kreeg ik onder andere last van anorexia, huidproblemen, slaapproblemen en depressiviteit. Ik ben er niet trots op, maar ik heb serieus met het idee rondgelopen om er een eind aan te maken.”
Boosheid op bijvoorbeeld haar eerste of tweede moeder voelt Tiel niet echt. “Het is vooral verdriet. Ik heb heel veel verdriet gekend. Iedereen vindt het fijn om liefde te krijgen, maar ik heb dat gevoel heel lang niet ervaren. Ik heb nooit van mezelf gehouden.”

De drijfveer om het boek te schrijven is het verlangen om in contact te komen met haar kinderen. 

Toen Tiel op latere leeftijd trouwde en twee kinderen kreeg, lukte het haar niet om liefde te geven. Ze zucht: “Ik was emotioneel verwaarloosd en heb mijn kinderen niet kunnen geven wat ik ze had willen geven. Uiteindelijk heb ik ze tekortgedaan en dat doet heel erg veel pijn. Dat heb ik hun overigens ook gezegd.” Desondanks heeft Tiel haar beide kinderen al een paar jaar niet meer gezien. “Ze willen mij niet meer zien. Ik begrijp het en heb geleerd ermee om te gaan. Maar mochten ze zich bedenken….”

Negatieve emoties
In de jaren die volgden heeft Tiel aan zichzelf gewerkt. Ze zocht professionele hulp, las talloze boeken en ontwikkelde zich tot psychosomatisch fysiotherapeut en haptonoom. “Ik ben zowel ervarings- als professioneel deskundig in het beïnvloeden van mentale problemen. Eigenlijk ben ikzelf mijn beste cliënt”, glimlacht ze. Dan serieus: “Ik werk nog steeds als psychosomatisch fysiotherapeut en haptonoom. Het boek gebruik ik als ondersteuning voor mijn cliënten. Ik heb Schuld en Schaamte laten lezen door diverse mensen en heb gemerkt dat het helpend is.”
Tijdens haar werkzaamheden komt Tiel vaak mensen tegen met vergelijkbare problemen waarmee ze zelf te kampen heeft gehad. Ze wijst op het belang van het zoeken van professionele hulp: “Als je niet luistert naar het fluisteren van je lijf, dan gaat je lijf steeds harder roepen. Onrust speelt een rol in 75 tot 90 procent van de mensen die bij de huisarts aankloppen. Door deze negatieve emoties ontwikkel je stress, je slaapt slechter of eet niet goed. Uiteindelijk is dat dan de oorzaak van bijvoorbeeld migraine, een stijve nek of rugpijn. Als je daar niets aan doet, wordt het alleen maar erger.” Gedrag kan volgens Tiel eveneens een rol spelen bij klachten. “Voorbeelden hiervan zijn geen grenzen aangeven, te weinig eigen behoeftes volgen, te weinig rust, te veel negatieve gedachten, te veel ongeduld of te veel het denken laten sturen”, legt ze uit.

Wens
De inmiddels 71-jarige Tiel heeft haar weg van ‘overleven naar leven’ opgeschreven in het boek Schuld en Schaamte. Ze vervolgt: “Het is me gelukt om alles een plekje te geven. Voor mijn 48ste levensjaar wist ik niet hoe het was om jezelf goed te voelen. Inmiddels kan ik genieten van kleine dingen. Dat maakt me ergens wel trots. Het is een lange en moeizame strijd geweest, maar ik ben er niet voor weggelopen. En ik heb hem uiteindelijk overwonnen.” Welke levensles Tiel daaruit kan trekken, vindt ze zelf lastig te zeggen. “Wel zou ik de mensen willen meegeven dat ze niet te lang moeten wachten met hulp zoeken.”

Tiel is geboren in Amsterdam, opgegroeid in Apeldoorn en woont inmiddels in Veghel.

Met het boek laat Tiel haar kwetsbaarheid zien. Volgens haar word je daar alleen maar sterker van. De grootste drijfveer om het boek te schrijven is echter het verlangen om weer in contact te komen met haar zoon en dochter. “Dat is eigenlijk de enige wens die ik nog heb. Het lijkt me geweldig om mijn kinderen en kleinkinderen weer te zien. Het schrijven van het boek is ook een stukje verwerking van dit verdriet. Ik hoop dat ze het lezen en mijn verhaal iets beter begrijpen”, besluit de 71-jarige schrijfster uit Veghel.

Het boek Schuld en Schaamte is te koop bij Boekhandel Schellen in het Veghelse centrum. Digitaal een exemplaar aanschaffen kan door een mail te sturen naar: nanneke.tiel@gmail.com.