Doodsbedreigingen en moordaanslagen schrikken Willie Smits niet af

VEGHEL | Willie Smits woont al bijna 43 jaar in Indonesië. Daar zette hij tientallen opvangcentra voor beschermde diersoorten en herbebossingsprojecten op. Toch is niet iedereen blij met de werkzaamheden van Smits.

Af en toe komt Willie Smits (65) nog wel eens in zijn voormalige woonplaats Veghel. De plek waar hij opgroeide en in 1974 als Gymnasium B Zwijsenleerling eindexamen deed. Iets meer dan een week geleden bracht hij een bliksembezoek aan zijn zus. “Altijd leuk om bij haar in Veghel langs te gaan en er moest een boom gesnoeid worden. Ik heb me dus meteen even nuttig gemaakt. Daarna ben ik naar Duitsland en Zwitserland geweest om geld te werven voor de projecten waar ik mee bezig ben. Via mijn netwerk probeer ik de boel overeind te houden”, vertelt hij. Smits is oprichter en voorzitter van de Stichting Masarang die natuur herstelt en beschermt samen met de lokale bevolking in Indonesië.

Willie Smits. 

Na zijn bezoek aan Europa ging de reis naar de International Finance Development Cooperation van de Verenigde Staten in Washington. Daar was Smits te gast om onder andere te praten over boslandbouw, duurzame energie en klimaatseffecten. “Ik heb het tijdens mijn reizen onder andere veel gehad over de voordelen van biochar. Dat is een houtskoolachtige stof die gemaakt wordt door organisch materiaal onder zuurstofloze omstandigheden te verhitten tot boven 420°C.” Wanneer biochar in de bodem zit, kan de koolstof gedurende eeuwen of millennia vastgehouden worden. Smits: “Het vochthoudende vermogen van de grond wordt daarmee vijf tot zeven keer groter. In Nederland zou dat ook een goede toepassing zijn. Ik was onlangs op de Veluwe en zag de invloed die de droogte daar heeft gehad. Veel bomen zijn afgestorven. Droogte is een klimaatseffect wat wereldwijd speelt. In Siberië zijn er bijvoorbeeld miljoenen hectare bos verbrand.” Smits was in Washington om zijn kennis te delen over al deze onderwerpen. Binnenkort is er een follow-up meeting in Indonesië. “Een Amerikaanse delegatie komt dan voor een G20 meeting naar Bali waar ik ook uitgenodigd ben. Samen gaan we kijken wat de restauratie van land kan bijdragen aan duurzame energievoorziening en tegelijkertijd banen kan creëren voor de lokale bevolking. Verder willen we het micro- en regionale klimaat herstellen en CO2 uit de lucht halen. Dat alles willen we doen op een basis die het voor investeerders interessant maakt.”

Schildpadden
De combinatie van bovengenoemde factoren komen samen in een nieuw project waar Smits momenteel ontzettend druk mee is. Hij legt uit: “Dankzij een belangrijke donatie uit Nederland hebben we in Temboan in Noord-Sulawesi een stuk grond van 500 hectare gekocht. Dat was kritische grond waar over grote gebieden alleen nog maar geel gras groeide. Alle nutriënten waren eruit. Als er een vlammetje bij dit gras komt dan gaat het hele gebied in vlammen op. Het Temboan-strand was erg interessant voor exploitators van het magnetische zand wat ook chroom bevat. Als we ze niet hadden tegengehouden door aankoop van stukken land die ze nodig hadden voor toegangswegen, was het hele gebied naar de knoppen gegaan. Dat hebben we gelukkig weten te voorkomen door de gronden net op tijd nog aan te kopen. Uiteindelijk redden we de natuur en de mens, want we creëren een economische basis voor ze. Er ontstaat namelijk werkgelegenheid en er worden producten ontwikkeld voor de export.”

Zeeschildpadden langs de Temboan-kust

Smits hoopt dat het Temboan-gebied binnenkort wordt aangemerkt als permanent natuurgebied. Hij vervolgt: “Dan mag er niemand in de toekomst vervuilende industrie neerzetten. Langs deze kust hebben we vier kilometer strand waar vijf soorten zeeschildpadden eieren leggen en waar veel koraal zich voor de kust bevindt.” Maar eerst moet het aangrenzend landgebied hersteld worden. De eerste honderdduizend bomen zijn geplant. Smits hoopt over anderhalf jaar het hele project op poten te hebben, al is hij afhankelijk van donaties.
Het complete project wordt door middel van drones en geluidsapparatuur gemonitord. Smits laat via Google Earth zien dat er al flink wat vorderingen zijn gemaakt. “Alles wat we doen is als het ware live te volgen. Het is het meest duurzame en meest transparante project van de wereld”, zegt Smits trots.

Lokale bevolking
Belangrijk bij dit soort processen is de samenwerking met lokale mensen. “We kijken altijd eerst naar de lokale behoeftes. Als je een project wil beginnen dan moet je met lokale mensen werken. Dat is ook de doelstelling van mijn stichting Masarang: het redden van de natuur middels de samenwerking met de lokale bevolking. Technisch kun je van alles oplossen, maar als je niet met lokale mensen werkt kun je het vergeten. Daarom geven we heel veel trainingen over bijvoorbeeld bos- en organische landbouw. Ook worden er studiebeurzen uitgedeeld en creëren we werkgelegenheid waardoor de criminaliteit afneemt.”

Demonstranten hadden spandoeken bij met daarop geschreven kill Willie Smits

Uce
Het leven Smits is op z’n zachts gezegd niet alledaags. Hij is volgens Wikipedia Indonesische bosbouwkundige, dierenrechtenactivist en natuurbeschermer. Zelf vindt Smits zich vooral docent en hoofd van een universiteit, milieuactivist, uitvinder en wetenschapper. Buiten dat is hij een avonturier pur sang. Al bijna 43 jaar woont Smits in Indonesië. Daar maakte hij faam door zich vol overgave in te zetten bij het herstel en de bescherming van de natuur in samenwerking met de lokale bevolking. De orang-oetan verwierf daarbij een bijzondere plek in het hart van Smits. “De liefde voor orang-oetans ontstond op het moment dat ik in de ogen van Uce keek. Een doodziek orang-oetan baby’tje die ik in een klein kistje op een markt in Balikpapan tegenkwam. Hoe meer orang-oetans ik leerde kennen hoe meer ik begreep hoe bijzonder ze zijn. Hoe intelligent en hoe weinig ze verschillen met ons mensen als het gaat om gevoelens.” Smits nam het arme beestje mee naar huis en zorgde ervoor dat ze er weer bovenop kwam. “De liefde voor de orang-oetan is toen nooit meer weggegaan’, vertelt de Nederlandse wetenschapper.

‘Kill Willie Smits’
Het herstel en behoud van het regenwoud en de bescherming van bedreigde diersoorten heeft sindsdien Smits’ werk en leven in Indonesië bepaald. Hij zette tientallen opvangcentra en herbebossingsprojecten op. Vaak in samenwerking met de lokale bevolking. Toch is niet iedereen blij met de werkzaamheden van Smits. Talloze malen werd hij met de dood bedreigd en Smits overleefde meerdere aanslagen. “Ik heb door de jaren heen heel erg veel meegemaakt waaronder meer dan duizend doodsbedreigingen, verschillende moordaanslagen, heel veel haatartikelen en zelfs demonstraties met spandoeken met daarop geschreven ’kill Willie Smits’ midden in de dierentuin van Jakarta. Veel machtige mensen denken dat ze met geld alles kunnen regelen en als dat niet het geval is worden ze woedend. Vooral als een blank persoon, ook al is die officieel in dienst van het bosbouwministerie van Indonesië, hun kostbare beschermde dieren in beslag neemt.” Maar zich daardoor laten afschrikken? “Nooit. Ik blijf alles op alles zetten om de bedreigde orang-oetans van uitsterven te redden.”

Smits: ‘Ik blijf alles op alles zetten om de bedreigde orang-oetans van uitsterven te redden.’

De drang om de wereld te verbeteren is nooit ver weg bij de voormalig Veghelaar. “Als wetenschapper zie je wat we de wereld aanrichten en dat maakt mij boos. Als ik denk aan hoeveel arme mensen de rekening moeten betalen van deze vernietiging van onze toekomst dan kan ik niet anders als proberen wat te veranderen.”

Veghel
De kans dat Smits zich ooit weer in Veghel gaat vestigen lijkt klein. “Erg klein”, glimlacht hij. “Zolang ik nog kan werken wil ik in Indonesië zijn en bovendien mag je maar één nationaliteit hebben. Het is niet makkelijk een visa te krijgen. Mijn kennis is vooral van nut ter plaatse in Indonesië dus voorlopig heb ik geen plannen ergens anders heen te gaan”, besluit hij.