Het kaboutertje van Paula Pottgiesser
AlgemeenStiekem Goed Doen? Wat betekent het om in het geheim dingen te doen waarvan je je kunt afvragen of het de juiste keuze is? Tijdens de Tweede Wereldoorlog bevonden verschillende inwoners van Meierijstad zich in een situatie waarin zij zich deze vraag stelden. Zo ook Paula Pottgiesser uit Veghel, die als geboren Duitse met argusogen bekeken werd, maar -naar later bleek- de spil vormde in een lokaal onderduikersnetwerk dat tientallen Joodse Nederlanders het leven redde. Als herinnering liet zij ons een bijzonder kaboutertje na, dat in Veghel met de viering van 80 jaar vrijheid centraal staat. In zeven afleveringen vertelt Stadskrant Veghel het verhaal achter het kaboutertje.
Een vluchtroute voor Duitse Joden
Na de afkondiging van de machtigingswet in maart 1933 heeft Hitler in Duitsland zoveel macht verzameld dat hij de samenleving kan gaan inrichten naar het nazi-ideaal. Met de ‘Gleichschaltung’ worden politieke verdachten en Joodse ambtenaren ontslagen, vakbonden uitgeschakeld en politieke partijen verboden. Alles wat ‘on-Duits’ is op cultureel en wetenschappelijk gebied, moet bijvoorbeeld met boekverbrandingen verdwijnen. In april gaat de Duitse regering over tot de eerste actie tegen Joden met de afkondiging van een boycot van Joodse producten. In de daarop volgende jaren wordt een reeks wetten, zoals de rassenwetten van Neurenberg, aangenomen die de Joden hun rechten ontnemen en antisemitisme aanwakkeren. De aanslag op de Duitse diplomaat Vom Rath op 7 november in Parijs door een Duits-Joodse vluchteling en de daaropvolgende haatrede van Joseph Goebbels, de nazi-minister van Propaganda, over de radio doet de Kristallnacht losbarsten. Deze door de nazi’s georganiseerde pogrom is gericht tegen Joden en hun bezittingen. In heel Duitsland worden synagogen in brand gestoken, winkels vernield, Joden in elkaar geslagen en zelfs vermoord. Ook het zo rustige Borken in Noordrijn-Westfalen ontkomt niet aan deze terreur. De synagogen in de stad en het nabijgelegen dorp Gemen worden in brand gestoken en verwoest. De Kristallnacht vormt een keerpunt in het leven van Paula Pottgiesser. Haar broer Hermann is ontzet en maakt op de ochtend ná het afbranden van de synagoge in Borken-Gemen foto’s van de ruïne. Hij wordt vervolgens opgepakt, geïntimideerd en zijn camera ontnomen. Hij besluit daarop om Joodse stadsgenoten te helpen vluchten en weet ze vanuit Duitsland over de grens naar Winterswijk te smokkelen. Vanuit daar worden ze onder andere door zijn zussen Maria in Winterswijk en Paula in Veghel verder geholpen. Nog vóór de Duitse inval in Nederland raakt Paula Pottgiesser dus betrokken bij de hulp aan Duitse Joden. Het zal haar gezin voor een moeilijke keuze plaatsen wanneer de oorlog ook naar Nederland komt.